W sobotę i niedzielę, 18 i 19 kwietnia, w Czemiernikach obchodzono jubileusz 500-lecia nadania praw miasta tej miejscowości.
    Obchody zainaugurowała sesja popularno-naukowa, która odbyła się w sobotę w Publicznym Gimnazjum w Czemiernikach. Sesji przewodniczył Prezes Czemiernickiego Towarzystwa Regionalnego, Poseł na Sejm RP - Tadeusz Sławecki, który na wstępie powitał zaproszonych gości. Uczestnictwem w konferencji zaszczycili: ks. kanonik Józef Chorębała – proboszcz parafii Czemierniki i jednocześnie dziekan Dekanatu Czemiernickiego, ks. dr Wojciech Różyk, Sławomir Sosnowski – Wicemarszałek Zarządu Województwa Lubelskiego, Mateusz Orzechowski – Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Lubelskiego, Kazimierz Sobieszek – Wójt Gminy Czemierniki, współgospodarz konferencji, Janusz Maraśkiewicz – Wojewódzki Konserwator Zabytków, prelegenci z wykładami, przedstawiciele fundacji "Fortalicja Czemierniki" – właściciele zespołu pałacowo-parkowego w Czemiernikach, z prezesem Pawłem Baczkowskim na czele, przedstawiciele towarzystw regionalnych z terenu województwa, oraz licznie zebrani mieszkańcy Czemiernik, rodacy rozproszeni obecnie po Polsce i świecie, "zwykli" przyjaciele tej pięknej miejscowości.

     Kolejnym punktem sesji były głoszone referaty.
     Jako pierwszy wystąpił mgr Mieczysław Bienia z Muzeum Południowego Podlasia z referatem "Czemierniki i okolice w czasach prehistorycznych i wczesnym średniowieczu", przedstawiając pradzieje osadnictwa na tych terenach, z punktu widzenia archeologii.
    Kolejnym wykładowcą był prof. dr hab. Ryszard Szczygieł z UMCS w Lublinie, który mówił o powstaniu miasta Czemierniki i jego rozwoju na tle urbanizacji Lubelszczyzny w XVI w. Prelegent szczególny nacisk położył na rozkwit miasta Czemierniki, kiedy były one własnością rodu Firlejów, herbu Lewart.
    Bardzo ciekawej prezentacji dokonała dr Grażyna Michalska w referacie "O wyjątkowych wartościach dziedzictwa kulturowego Czemiernik", okraszonej prezentacją multimedialną.
    Kulminacyjnym punktem części naukowej sesji było zaprezentowanie przez mgr Mariana Mazurka wydawnictwa jubileuszowego: "Czemierniki. Ziemia czemiernicka. Ludzie. Wydarzenia. Pamiątki." pod redakcją Mariana Mazurka, książki nietypowej, tworzonej przez wielu ludzi, zarówno ze świata nauki jak i zwykłych mieszkańców Ziemi czemiernickiej. Redaktor wydania przedstawił pokrótce kulisy powstania książki, główne jej wątki i podziękował ludziom zaangażowanym w jej wydanie. To prawdziwa kronika tej ziemi i losów jej mieszkańców, historii często pochowanych w szufladach, i przekazywanych ustnie.
    Głos zabrał także dr Jerzy Deneka – pochodzący z Bełcząca, badacz humanistycznej spuścizny rodu Firlejów herbu Lewart, obecnie dyrektor Szkoły Polskiej w Londynie.

    Następnie ogłoszono wyniki konkursów o Czemiernikach dla dzieci i młodzieży, oraz wręczono nagrody ufundowane przez dyrektorów szkół. Otwarto także wystawę w izbie regionalnej, traktującą o przeszłości, zabytkach, wartościach kulturowych i przyrodniczych tej ziemi.

     Pierwszy dzień obchodów jubileuszu nadania Czemiernikom praw miasta zakończyła akademia słowno-muzyczna nawiązująca do tych wydarzeń, przeplatana faktami historycznymi i poezją - „ikony podlasia” Marianny Bocian, w wykonaniu młodzieży ze szkoły podstawowej i gimnazjum w Czemiernikach.

     Dalszą część obchodów zaplanowano na niedzielę.

     W dniu 19 kwietnia, poprzedzona uroczystą Mszą św. w Kościele pod wezwaniem Św. Stanisława Biskupa i Męczennika, koncelebrowaną przez dziekana ks. kanonika Józefa Chorębałę – proboszcza parafii Czemierniki, rozpoczęła się uroczysta sesja Rady Gminy Czemierniki, w której udział wzięła Wojewoda Lubelska – Genowefa Tokarska, Wicemarszałek Województwa Lubelskiego – Sławomir Sosnowski, Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Lubelskiego - Mateusz Orzechowski, Poseł na Sejm RP, Prezes Czmiernickiego Towarzystwa Regionalnego, współgospodarz uroczystości - Tadeusz Sławecki, Starosta Radzyński – Jerzy Kułak i wielu znamienitych gości, w tym wójtowie, burmistrzowie sąsiednich gmin i miast, komendanci policji i straży pożarnej oraz licznie zaproszeni goście jubileuszowi. Rolę gospodarzy pełnili: Przewodnicząca Rady Gminy – Krystyna Dobrowolska i Wójt Gminy Czemierniki - Kazimierz Sobieszek. Na uroczystej sesji wręczono zasłużonym dla Ziemi czemiernickiej medale wojewody lubelskiego, oraz medale okolicznościowe, wybite w Mennicy Państwowej z racji 500-lecia Czemiernik. Każdy z uhonorowanych dostał także pamiątkowe wydawnictwo książkowe. Prezes Fundacji „Fortalicja Czemierniki” zaprezentował multimedialne założenia rewitalizacji zespołu pałacowo – parkowego w Czemiernikach. Jubileuszowe uroczystości zakończyła inscenizacja historyczno-muzyczna przygotowania przez uczniów szkoły podstawowej i publicznego gimnazjum w Czemiernikach.

     W sobotę, 18 kwietnia, główne wydanie wiadomości w TVP1 o 19:30 poprzedził widok panoramy Czemiernik.

    Organizatorzy obchodów: Czemiernickie Towarzystwo Regionalne, Rada Gminy Czemierniki, Wójt Gminy Czemierniki.

     Kolejne atrakcje jubileuszowe 500-lecia odbędą się podczas Dni Czemiernik 4 i 5 lipca. Przygotowano na te dni wiele bardzo ciekawych imprez kulturalnych i historycznych.


    Mikołaj Firlej herbu Lewart, hetman wielki koronny i kasztelan krakowski, za zasługi wojenne pod Smoleńskiem, uzyskał od króla Zygmunta I Starego przywilej przenoszący w 1509 r. Czemierniki na prawo miejskie magdeburskie. Od tego czasu Czemierniki stają się ważnym ośrodkiem handlowo-usługowym w środku trójkąta Lubartów - Parczew - Radzyń Podlaski.

    Najwspanialszy okres rozwoju Czemiernik przypada za Henryka Firleja (1574-1626), biskupa płockiego, później arcybiskupa gnieźnieńskiego i prymasa Polski. Cieszący się dużymi wpływami w Rzeczypospolitej, likwiduje on zbór kalwiński, który w połowie XVI w. założył ówczesny właściciel Czemiernik Jan Firlej, i zakłada misję Jezuitów. Jednocześnie - przy pomocy sprowadzonych architektów i budowniczych - tworzy tu swoją rezydencję.

    W latach 1603-1612 zostaje wzniesiony murowany kościół pw. św. Stanisława Biskupa i budynek mansjonarnii (siedziba misji jezuickiej) oraz arcydzieło sztuki późnorenesansowej w Polsce, jedyne w swoim rodzaju takie założenie mieszkalne w Europie - willa włoska wraz z zespołem fortyfikacji bastionowej typu starowłoskiego (1622). Przy pomocy ogrodników z Flandrii zakłada ogrody, które uchodziły wówczas za najpiękniejsze w Polsce. Miasto otrzymuje również nowy herb - na niebieskim tle Madonna w złotej koronie, w zielonej szacie i białym płaszczu stojąca na półksiężycu. Jest to herb Czemiernik również dzisiaj.

    W 1869 r. na mocy ukazu carskiego, w odwecie za udział w powstaniu styczniowym, Czemierniki tracą status miasta.

Piotr Sławecki