W dniu 13 maja 2009 r. w Radzyniu Podlaskim odbyła się niecodzienna konferencja naukowa pt. "Przyszłość zespołu pałacowo-parkowego w Radzyniu Podlaskim. Rewitalizacja dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. Urbanistyka. Architektura. Sztuka. Ogrody."
    Z inicjatywy Posła na Sejm RP Tadeusza Sławeckiego – gospodarza konferencji do Radzynia Podlaskiego przyjechali najwybitniejsi specjaliści z zakresu konserwacji zabytków, sztuki, urbanistyki, architektury krajobrazu.
    Rolę współgospodarzy pełnili: Starosta Radzyński – Jerzy Kułak oraz Burmistrz Miasta Radzyń Podlaski - Witold Kowalczyk.
    Wśród zaproszonych gości nie zabrakło Posła na Sejm RP – Jerzego Rębka, ks. proboszcza Henryka Domańskiego, radnych Rady Miasta Radzyń Podlaski, Radnych Rady Powiatu Radzyńskiego, Janusza Maraśkiewicza – Kierownika Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Konserwacji Zabytków, wraz z zespołem konserwatorów, przedstawicieli instytucji, dyrektorów szkół i nauczycieli wraz liczną grupą młodzieży, prasy i radia oraz osób zainteresowanych przyszłością "radzyńskiej perły".
    Prowadzenie sesji i rolę moderatora objął Paweł Jaskanis, dyrektor Muzeum Pałacu w Wilanowie, przyjaciel Radzynia.
    Otwarcia konferencji dokonał poseł Tadeusz Sławecki, określając jej główne cele i zadania.
    Następnie głos zabrał Starosta Radzyński – Jerzy Kułak, który przedstawił sytuację prawną zespołu pałacowo – parkowego, listę zrealizowanych zadań w zakresie konserwacji założenia, oraz sposób finansowania.


Kolejnym punktem były głoszone referaty.

    Jako pierwszy prezentacji dokonał prof.
Andrzej Koss, z Międzyuczelnianego Instytutu Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki – Cyfrowa dokumentacja konserwatorska zabytku na przykładzie Pałacu w Wilanowie, przedstawiając nowatorski sposób dokumentacji stanu zabytku przy pomocy nowoczesnych technologii multimedialnych. Jako przykładem posłużył się dokumentacją pałacu w Wilanowie.
    Następnie głos zabrał prof. dr hab. Jan Marczak, WAT Warszawa – Nowe technologie badań i dokumentacji dzieł sztuki, pokazując wykorzystanie lasera w konserwacji dzieł sztuki, metodę nowatorską unikalna na skalę światową, której jest współtwórcą. Poza prezentacją multimedialną, próbkę możliwości tej technologii przedstawił zainteresowanym na zewnątrz radzyńskiej oranżerii, kierując wiązkę laserową na rzeźbę i czyszcząc ją z osadu.
    Zaciekawienie publiczności wzbudził wykład Andrzeja Gołembnika – archeologa Pałacu w Wilanowie, który uczynił archeologię dyscyplina ciekawą, pokazując w przystępny sposób i zapraszając widza do uczestniczenia w niej.
    Pierwsza część konferencji traktowała o wykorzystaniu nowatorskich metod badawczych w konserwacji zabytków, jako przykład także dla prac przy radzyńskim pałacu
    Następnie prezentacji dokonała dr Grażyna Michalska, z Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w Lublinie, przybliżając audytorium kwestie założenia rezydencjalnego w Radzyniu na tle rozwoju miasta, wykorzystując przy tym unikalne plany Radzynia z XIX wieku, składowane w Muzeum Wojskowości w Wiedniu.
    Wykłady dr Karola Guttmejera, urbanisty – Rezydencja Eustachego Potockiego w Radzyniu Podlaskim: aspekty funkcjonalne oraz powiązania przestrzenne z miastem i dr Jakuba Sito, Instytut Sztuki PAN - Dekoracja rzeźbiarska pałacu w Radzyniu Podlaskim wobec środkowoeuropejskiej formacji jej twórcy – Jana Chryzostoma Redlera, pokazały przekrojowo rozwój rezydencji magnackiej w Radzyniu w porównaniu z innymi miastami, oraz olbrzymi walor kulturowy, jakim są radzyńskie dekoracje rzeźbiarskie, unikalne na skalę europejską.
Następną część konferencji stanowiły prezentację dotyczące tematyki zagospodarowania ogrodów i parku.
    Dorota Pape, architekt krajobrazu, przedstawiła główne założenia rewitalizacji parku, przedstawiając wizualizację tego terenu i konfrontując z założeniami ogrodowo-parkowymi Wersalu i Drezna, wzbudzając reakcję estetyczną wśród siedzącego audytorium.
    Kolejnej prezentacji dokonał prof. dr hab. inż. arch. Jeremi Królikowski, Katedra Sztuki Krajobrazu SGGW Warszawa - Współczesne wartości przestrzenne parku historycznego oraz pracownicy katedry - mgr inż. arch. kraj. Michał Skrobot, Katedra Sztuki Krajobrazu SGGW Warszawa i mgr inż. arch. kraj. Beata Rothimel, Stowarzyszenie Młodych Kreatorów Krajobrazu – Społeczna użyteczność parków historycznych.
    Radzyńskim akcentem wśród referujących było wystąpienie mgr Andrzeja Kotyły, Radzyńskie Towarzystwo Muzyczne im. K. Lipińskiego - XXV lat Dni Karola Lipińskiego. Tradycja i w spółczesność kultury muzycznej w Radzyniu Podlaskim, który to w ciekawy sposób przedstawił omawianą problematykę.
    Miłym akcentem było uhonorowanie wykładowców bukietami kwiatów przez młodzież Gimnazjum nr 1 w Radzyniu Podlaskim.
    Kolejne spotkania nad wypracowaniem koncepcji i projektu zagospodarowania pałacu i parku w Radzyniu przewidziano w eksperckich zespołach roboczych w Wilanowie i w Radzyniu podlaskim.

    "To było na pewno pierwsze z wielu spotkań, które nas czekają. Dzisiaj ustaliliśmy, że zabytek został bardzo dobrze przygotowany do rozpoczęcia tego rodzaju operacji. Natomiast teraz przychodzi czas na zastanawianie się nad tym, jak skorelować naukowe, historyczne, estetyczne, dawne funkcjonalne wartości tego zabytku z wyobrażanymi sobie teraz przez nas w tej chwili nowymi funkcjami. Dyskutowaliśmy wyłącznie o sferze aksjologicznej, czyli o wartościach. Robiliśmy to po to, żeby wymienić się informacjami, ustalić pewien generalny systemat działania i na tej podstawie w najbliższym czasie będziemy układali plan dalszego postępowania, modelowania miejsca" – powiedział Radiu Podlasie Paweł Jaskanis, Dyrektor Muzeum Pałacu w Wilanowie.

Priorytetem jest opracowanie pełnej dokumentacji kompleksu pałacowo-parkowego w Radzyniu Podlaskim.

    "Na razie musimy się zająć takimi priorytetami, które wynikają z potrzeb samego zabytku. Co jest potrzebne: odpowiednie rozpoznanie, zastosowanie nowych technologii, dobra dokumentacja musi być jak najszybciej upubliczniona do różnych zastosowań – w szkole, dla turystów itd. Po drugie: zauważyliśmy, że ten zasób wiedzy, który jest w tej chwili, jest dosyć duży, ale jeszcze nieuporządkowany, więc będziemy jeszcze dyskutować nad tym, jakie kroki w najbliższym czasie należałoby podjąć, żeby stworzyć podstawy założeń badań dokumentacji jako punktu wyjściowego do ustalenia programu rewitalizacji. Jednakże program ożywienia miejsca to nie tylko zwykła praca remontowo-konserwatorska, ale jest to także obmyślenie przyszłych funkcji. Zabytki, które nie mają funkcji, są zabytkami martwymi, skazanymi na zagładę" – dodał Paweł Jaskanis. Najpilniejszym zadaniem w najbliższym czasie jest renowacja unikatowych rzeźb znajdujących się w Pałacu Potockich.

Patronat medialny: TVP Historia Organizatorzy: Tadeusz Sławecki – Poseł na Sejm RP, członek sejmowej Komisji Kultury i Środków Przekazu, Jerzy Kułak – Starosta Radzyński, Witold Kowalczyk – Burmistrz Miasta Radzyń Podlaski.


Tekst: Piotr Sławecki
Foto: Bogdan Sozoniuk